Onterven en de legitieme portie

Het is mogelijk om kinderen te onterven. Volgens de wet zijn kinderen altijd erfgenamen, maar dit kan worden tegengegaan wanneer er wordt besloten om de kinderen te onterven. Hierbij is er wel een belangrijk punt om rekening mee te houden. Het is namelijk zo dat er altijd minimaal één kind over moet blijven als erfgenaam. In de praktijk betekent dit dat er maximaal 5 kinderen mogen worden onterfd wanneer er 6 kinderen in het gezin aanwezig zijn van dezelfde ouders. Kinderen die zijn onterfd hebben geen recht op een deel van de erfenis, maar zij zullen wel een deel krijgen. Dit heeft namelijk te maken met het deel dat ook wel de legitieme portie wordt genoemd.

Wat is een legitieme portie?

Voor kinderen geldt dat zij altijd recht hebben op een legitieme portie. Dit is alleen zo geregeld voor kinderen, en eventueel de kinderen van deze kinderen. Overige partijen, zoals bijvoorbeeld ouders, pleegkinderen, stiefkinderen en langstlevende echtgenoten, hebben geen recht op een legitieme portie. Een legitieme portie heeft de grootte van een half erfdeel en het heeft uitsluitend betrekking op gelden en niet op goederen. Een legitieme portie kan uitsluitend worden opgeëist wanneer de langstlevende ouder ook is overleden.

Hoe werkt dit in de praktijk?

Michel en Irene hebben drie kinderen die allemaal al volwassen zijn. Deze kinderen, Bart, Chella en Jordy, zouden normaal gesproken gelijke delen van de erfenis krijgen, maar helaas heeft Bart al jaren geen contact meer met zijn ouders. Hierdoor hebben zijn ouders besloten om hem te onterven. Op een dag komt Irene te overlijden. Voor Chella en Jordy ligt uiteindelijk een vast deel van de erfenis klaar. Omdat Bart is onterfd krijgt hij maar de helft van zijn deel.

De legitieme massa als basis

De legitieme portie wordt nauwkeurig berekend. Niet alleen wordt hierbij gekeken naar de gelden die aanwezig zijn en naar de waarde van de goederen die worden geërfd, maar er wordt ook gekeken naar giften die in het verleden door de inmiddels overleden persoon zijn gedaan. Dit betekent dat er wordt gekeken naar de legitieme massa, zoals dit genoemd wordt. Deze legitieme massa wordt berekend door de daadwerkelijke erfenis als basisbedrag te nemen. Vervolgens worden hier de eventuele giften bij opgeteld. Dan worden de eventuele schulden hier weer vanaf getrokken. Hieronder kunnen ook de begrafenis- of crematiekosten vallen. Deze som bepaalt de uiteindelijke legitieme portie.

Waarom wordt er gekeken naar giften in het verleden?

Het komt voor dat mensen eigenlijk al weten dat zij gaan overlijden. Wanneer er vier kinderen in het gezin aanwezig zijn, en van deze vier kinderen is er eentje onterfd, dan kan het zijn dat er wordt geprobeerd om de legitieme portie voor dit ene kind zo klein mogelijk te maken voordat de persoon daadwerkelijk overlijdt. De legitieme portie wordt kleiner naar mate de erfenis ook kleiner is. Hierdoor kan de persoon die gaat overlijden besluiten om alle kinderen al een paar duizend euro te schenken voordat deze daadwerkelijk overlijdt. Hierdoor is er minder erfenis over bij overlijden en is de legitieme portie voor het onterfde kind dus ook een stuk kleiner. Dit is niet toegestaan bij de wet. Daarom wordt er ook gekeken naar eventuele giften die voor het overlijden al zijn gedaan en ook daarom worden deze bedragen meegeteld bij het bepalen van de legitieme portie.

Is een legitieme portie verplicht?

Een legitieme portie aan een onterfd kind geven is verplicht, maar dit onterfde kind is niet verplicht om de legitieme portie ook daadwerkelijk aan te nemen. Wanneer een kind al lang geen contact meer met de ouders heeft, dan kan het zijn dat dit kind ook weigert om geld aan te nemen dat door een erfenis bij de ouders vandaan komt. Het kind heeft dan het recht om de legitieme portie te weigeren. Dit wordt ook wel verwerpen genoemd.