Conflict over de erfenis

Na het overlijden van een dierbare kan er veel op u af komen. Niet alleen zijn er tal van praktische zaken die geregeld moeten worden in een periode die emotioneel beladen is, maar u krijgt ook te maken met de afhandeling van de erfenis. In veel gevallen zijn er meerdere erfgenamen en moet de nalatenschap dan ook verdeeld worden. Dat verloopt echter niet altijd even soepel. Zeker wanneer de overledene geen duidelijk testament heeft achtergelaten en de erfgenamen de erfenis zelf moeten verdelen. Er moeten dan keuzes gemaakt worden over zaken die vaak een hoge emotionele waarde hebben. Wie krijgt de sieraden van een overleden moeder? Of wie neemt het schilderij mee dat al generaties lang in de familie is? Omdat deze verdeling ook nog eens gemaakt moet worden in een periode waarin alle nabestaanden op hun eigen manier proberen om te gaan met het verdriet vanwege het overlijden van een dierbare, ligt een conflict al snel op de loer. En hoewel u hier in een tijd van rouw helemaal niet op zit te wachten, zijn u en uw erfgenamen tot elkaar veroordeeld totdat de erfenis volledig is afgehandeld. Wat kunt u doen wanneer u in een conflict over de erfenis terecht komt?

De erfgenamen vaststellen

Bij de afhandeling van een erfenis moet allereerst bepaald worden wie de erfgenamen zijn. Dit gebeurt op basis van een testament, of, als er geen testament is, wordt het bepaald door de wet. Wanneer de overledene een testament heeft opgesteld, dan staat daarin wie de erfgenamen zijn en hoe de erfenis verdeeld moet worden. Het kan bijvoorbeeld zijn dat de erfenis gelijk verdeeld is over alle kinderen van de overledene, maar deze kan ook bepaald hebben dat de één een groter deel krijgt dan de ander. Ook kunnen bepaalde specifieke voorwerpen in een testament aan een erfgenaam zijn toegewezen. Als er een testament is, dan moet de verdeling zoals die daarin is bepaald worden aangehouden. Is er geen testament, dan worden de erfgenamen door de wet aangewezen.

De executeur

De erfgenamen zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor het afhandelen van de erfenis. In de praktijk is het echter meestal niet praktisch om alle zaken samen te regelen. Daarom wordt er doorgaans een executeur aangewezen. Dit is iemand die een volmacht krijgt om de erfenis af te handelen. De executeur is vaak één van de erfgenamen, maar de taak kan ook door een buitenstaander worden uitgevoerd. Soms heeft de overledene in het testament al iemand aangewezen als executeur. Als dat niet het geval is, dan moeten de erfgenamen zelf beslissen wie deze rol op zich neemt. Wanneer duidelijk is wie de erfgenamen zijn en wie de executeur is, dan kan de afwikkeling van de erfenis beginnen.

Problemen bij de verdeling

Op dit punt beginnen ook vaak de problemen. Misschien ontdekt u plots dat er al spullen uit het huis van de overledene zijn verdwenen, omdat één van uw broers of zussen de afhandeling van de nalatenschap niet af wilde wachten en alvast heeft meegenomen waar hij of zij recht op vond te hebben. Of er ontstaat zoveel strijd bij de verdeling van de spullen dat de situatie volledig dreigt te escaleren. Want hoe bepaalt u de waarde van spullen die vooral een emotionele lading hebben? En heeft een erfgenaam het recht om alle spullen op te eisen die hij zelf aan de overledene cadeau heeft gedaan? Het risico op het ontstaan van een hevig conflict tussen de erfgenamen is vrij groot. Als er eenmaal een conflict is ontstaan en u komt hier zelf niet meer uit, dan kunt u hulp inschakelen van een advocaat.

Mediation en de kantonrechter

Wanneer een conflict over de erfenis uit de hand dreigt te lopen kunt u proberen dit op te lossen door middel van mediation. Hierbij bemiddelt een mediator als onpartijdige tussenpersoon tussen de erfgenamen. De rol van de mediator is niet om te beslissen over de verdeling, maar om ervoor te zorgen dat alle partijen samen tot een oplossing komen die voor iedereen bevredigend is. Dat betekent wel dat alle erfgenamen bereid moeten zijn om samen aan tafel te zitten en naar elkaar te luisteren. In veel gevallen kan mediation succesvol zijn en worden de gemaakte afspraken schriftelijk vastgelegd, waarna de erfenis verder afgehandeld kan worden. Als mediation echter niet haalbaar is, bijvoorbeeld omdat de erfgenamen weigeren om met elkaar te praten of zelfs maar om in dezelfde ruimte aanwezig te moeten zijn, dan kunt u de gang naar de kantonrechter maken. Deze kan een taxateur benoemen die de waarde van alle bezittingen moet vaststellen. Op basis daarvan bepaalt de rechter vervolgens hoe de erfenis verdeeld moet worden.

Heeft u te maken met een conflict rondom de erfenis van een dierbare? Dan raden wij u aan om een gespecialiseerde erfrecht advocaat in te schakelen die u kan begeleiden bij het proces van mediation of bij een gerechtelijke procedure. Wij staan u hierin graag bij. Voor meer informatie kunt u vrijblijvend contact met ons opnemen.