Betekenis plaatsvervulling in het wettelijke erfrecht

Plaatsvervulling is een term die wordt gebruik in de wereld van wettelijk erfrecht wanneer er sprake is van een situatie wanneer iemand anders de plaats inneemt van een erfgenaam. Erfgenamen die al overleden zijn kunnen de plek van erfgenaam vanzelfsprekend niet meer innemen. In dit geval kan er plaatsvervulling plaatsvinden, waarbij bijvoorbeeld het kind van deze erfgenaam de plaats van de eigenlijke erfgenaam inneemt.

Wanneer komt plaatsvervulling voor?

Wanneer iemand komt te overlijden en er is geen testament, dan wordt er gekeken naar de bloedverwanten om te bepalen wie erfgenamen zijn en wie niet. Een zoon van de overleden persoon is een erfgenaam, maar deze zoon is ook al overleden. Wel heeft deze zoon een dochter achtergelaten en zij is nog in leven. In dit geval vindt er plaatsvervulling plaats wanneer de dochter de plek van haar vader inneemt als erfgenaam. Plaatsvervulling mag plaatsvinden tot en met de zesde graad in het bloedverwantschap. Het is ook mogelijk dat plaatsvervulling wordt toegepast wanneer een kind van de overleden persoon weigert erfgenaam te zijn, ofwel de erfenis verwerpt, of wanneer een kind is onterfd.

Hoe werkt dit in de praktijk?

Wij geven u graag een voorbeeld om het helder te maken. Wij gebruiken hiervoor fictieve namen. Jan komt te overlijden. Hij heeft drie kinderen gekregen, namelijk Jos, Piet en Klaas. Vorig jaar is Jos al overleden, waardoor er nog twee kinderen overblijven die in leven zijn om erfgenaam genoemd te kunnen worden. Piet en Klaas ontvangen allebei hun eigen deel van de erfenis, namelijk 1/3 deel. Het gelijke deel van Jos wordt verdeeld onder zijn twee kinderen. Zij krijgen dus allebei de helft van het 1/3 deel van Jos. Wanneer er sprake is van een verwerping, dan werkt het anders. Ook hiervan geven wij u een voorbeeld. Sara komt te overlijden en zij heeft vier kinderen, namelijk Anne, Ben, Chris en Dennis. Ben is al voor zijn moeder komen te overlijden, dus er zijn drie kinderen over die automatisch erfgenaam zijn. Dennis had echter al jarenlang geen contact meer met zijn moeder en wil dan ook geen erfgenaam zijn. Hij besluit om de erfenis te verwerpen. Dennis heeft twee kinderen. Anne en Chris krijgen het eigen deel van de erfenis, namelijk elk 1/4 deel. Ben had drie kinderen. Zijn 1/4 deel wordt dus verdeeld onder zijn drie kinderen. Dit betekent dat zij elk 1/12 deel van de erfenis ontvangen. Dennis wil de erfenis niet hebben, dus zijn kinderen komen in zijn plaats. Zijn 1/4 deel wordt verdeeld onder zijn twee kinderen. Zij krijgen dus elk 1/8 deel van de erfenis.