De afwikkeling van een niet-standaard nalatenschap

De afwikkeling van een nalatenschap die niet kan worden gezien als eenvoudig neemt een stuk meer handelingen en tijd in beslag. Er is dan sprake van een niet-standaard nalatenschap. Het kan hierbij gaan om een erfenis die door een erfgenaam beneficiair is aanvaard. In dit geval is het nodig om wettelijk te vereffenen en hierbij moet men zich houden aan regels die bij de wet zijn vastgelegd. In twee situaties zal er sprake zijn van een wettelijke vereffening, namelijk wanneer de rechtbank heeft besloten om een vereffenaar te benoemen en wanneer er een erfgenaam is die de nalatenschap beneficiair aanvaardt.

Een erfgenaam wil de erfenis beneficiair aanvaarden

Wanneer een erfgenaam de nalatenschap beneficiair wil aanvaarden, dan betekent dit dat een vereffening nodig is. Alle erfgenamen worden in dit geval gezien als vereffenaars en zij zullen dan ook samen moeten werken om de nalatenschap goed af te wikkelen. Er zijn slechts een aantal situaties te noemen waarin een erfgenaam alleen mag handelen. Dit is het geval wanneer er slechts één erfgenaam aanwezig is, wanneer er handelingen moeten plaatsvinden die niet kunnen worden uitgesteld, wanneer de handelingen leiden tot het behouden van de bezittingen binnen de nalatenschap en wanneer de handelingen vallen onder onderhoud. De erfgenamen moeten meerdere stappen volgen om uiteindelijk de nalatenschap goed te kunnen afwikkelen. Wij zullen de stappen hieronder omschrijven.

Stap 1: Het opstellen van een boedelbeschrijving

Het is verplicht om een boedelbeschrijving op te stellen. Dit is een overzicht van het totaal aan bezittingen binnen de nalatenschap en het totaal aan schulden binnen de nalatenschap. De erfgenamen mogen deze boedelbeschrijving zelf opstellen, maar hiervoor mag ook een notaris worden ingezet.

Stap 2: Voldoen aan de deponeringsplicht

Er bestaat een zogenaamde deponeringsplicht. Dit betekent in de praktijk dat er moet worden gezorgd voor het deponeren van de boedelbeschrijving bij de griffie van de rechtbank. Dit mag worden gedaan door een erfgenaam, maar dit kan ook worden geregeld door de notaris. Deze plicht bestaat om er zeker van te zijn dat alle erfgenamen en eventuele schuldeisers de mogelijkheid hebben om deze boedelbeschrijving te bekijken. Wanneer schuldeisers kunnen worden betaald met de bezittingen van de overleden persoon, dan kunnen erfgenamen een verzoek indienen bij de rechtbank om de deponeringsplicht op te heffen. De kantonrechter zal een besluit nemen.

Stap 3: Een bezoek aan de kantonrechter

Wanneer het gaat om een nalatenschap met een zogenaamd negatief saldo, dan is het verplicht om dit te melden bij de kantonrechter. Deze zal in dit geval zorgen voor de nodige instructies voor de erfgenamen over hoe dit verder aangepakt dient te worden.

Stap 4: Het aanschrijven van de schuldeisers

Schuldeisers hebben het eerste recht om hun vordering te krijgen uit de nalatenschap. De erfgenamen dienen deze partijen aan te schrijven. Middels deze brief worden de betreffende partijen in de gelegenheid gesteld om aan te geven wat zij nog hebben te vorderen.

Stap 5: Overgebleven schuldeisers

Het komt voor dat een schuldeiser niet benaderd kan worden omdat er geen adres bekend is bij de erfgenamen. In dit geval dienen de erfgenamen dit kenbaar te maken aan de kantonrechter. Deze zal instructies geven over de te nemen stappen om alsnog te proberen de schuldeiser te bereiken.

Stap 6: Het opsporen van alle erfgenamen

Als er veel erfgenamen zijn, dan kan het lastig zijn om alle erfgenamen op te sporen. Soms is niet een bekend of een bepaalde erfgenaam nog wel leeft. Het is nodig om alle erfgenamen op te sporen. Hiervoor kan gebruik worden gemaakt van de media, bijvoorbeeld voor het plaatsen van oproepen. De kantonrechter kan ook op dit gebied extra instructies opleggen om het af te kunnen ronden.

Als niet alle erfgenamen bekend zijn of als er onzekerheid bestaat over het in leven zijn van enkele erfgenamen, moeten de overige erfgenamen bijvoorbeeld door middel van oproepingen (advertenties) in veel gelezen dagbladen proberen de andere erfgenamen alsnog op te sporen.

Stap 7: Het betalen van de schuldeisers

Met het doorlopen van de eerste zes stappen is er een helder beeld ontstaan over de omvang van de erfenis. Nu is het tijd om de schuldeisers als eerst te gaan betalen. Wanneer dit gebeurd is en er is nog een bedrag over, dan mag dit bedrag worden verdeeld onder de erfgenamen. Iedere erfgenaam krijgt het erfdeel dat hem of haar toekomt. Gebeurt het in de toekomst nog dat er een schuldeiser opduikt die eerder niet had gereageerd? Helaas is het dan zo dat deze alsnog betaald moet worden. Het kan zijn dat er dan van iedere erfgenaam een deel van de erfenis moet worden teruggehaald om deze schuldeiser alsnog te betalen.

Vereffening door een enkele vereffenaar

Bovenstaande stappen zijn gebaseerd op een situatie waarin de erfgenamen allemaal ook vereffenaars zijn. Het komt ook voor dat er een enkele vereffenaar wordt benoemd door de rechtbank. In dit geval is het nodig dat de benoemde vereffenaar bij het vereffenen volledig volgens de wet aan de slag gaat. Deze vereffenaar dient de nalatenschap te beheren en de erfgenamen te vertegenwoordigen. Deze vereffenaar dient de boedelbeschrijving op te stellen, de schuldeisers op te sporen en te benaderen, de boedelnotaris aan te wijzen, erfgenamen op te sporen en bezittingen te verkopen om geld te verzamelen voor het voldoen van de schulden aan de schuldeisers. Vervolgens is deze persoon ook verantwoordelijk voor het maken van een uitdelingslijst en het afleggen van verantwoording aan de kantonrechter. Uiteindelijk biedt de vereffenaar ook een eventueel overschot aan de erfgenamen aan.