Erfenis

Wanneer u te maken krijgt met een erfenis, dan breekt er een intensieve periode aan waarin u enerzijds hevige emoties te verwerken krijgt, terwijl u tegelijkertijd vele praktische en administratieve zaken moet afhandelen die rationele beslissingen vereisen. Daarbij moet u vaak in nauw contact samenwerken met de andere erfgenamen, die net als u door een periode van rouw gaan. Dat dit een recept is voor problemen is eigenlijk niet zo verwonderlijk. Bij het verdelen van een erfenis ontstaan dan ook geregeld conflicten. Er moeten immers beslissingen worden genomen over spullen die een hoge emotionele waarde hebben. Wie krijgt bijvoorbeeld de eettafel waaraan u vroeger als gezin zoveel fijne en warme momenten heeft beleefd? Of die bijzondere kandelaar die werd gekocht tijdens een vakantie waar u zoveel mooie herinneringen aan over heeft gehouden? Zeker wanneer de erfgenamen al niet zo goed met elkaar overweg konden voordat ze de erfenis kregen, kunnen er makkelijk ruzies ontstaan. De erfenis kan echter pas definitief worden afgerond wanneer alle erfgenamen het eens zijn met de verdeling. U bent dus tot elkaar veroordeeld. Wat te doen wanneer u in een conflict terecht komt waar geen uitweg uit lijkt te zijn?

Het erfrecht en de erfgenamen

Om te bepalen waar u als erfgenaam recht op heeft moet allereerst gekeken worden naar het erfrecht. Het afwikkelen, en dus het verdelen, van een erfenis gebeurt volgens de bepalingen die hierin zijn vastgelegd. In het erfrecht is vastgelegd wie volgens de wet de erfgenamen zijn van de overledene. Als de overledene echter een testament heeft gemaakt, dan is dit leidend. In het testament kan bepaald zijn wie de erfgenamen zijn en welk deel iedere erfgenaam krijgt. Doorgaans zijn alle kinderen voor een evenredig groot deel aangewezen als erfgenaam, maar hier kan ook van af worden geweken. Wanneer een ouder bijvoorbeeld bij leven aan één kind een groot bedrag heeft geschonken, kunnen de andere kinderen in de erfenis gecompenseerd worden door een groter deel toegewezen te krijgen. Ook kan in een testament een uitsluitingsclausule worden opgenomen, bijvoorbeeld wanneer een ouder wil voorkomen dat een deel van de erfenis naar een ex-schoonzoon gaat. Hoe duidelijker de wil van de overledene is vastgelegd in een testament, hoe soepeler de verdeling van een erfenis doorgaans verloopt. Als er echter geen testament is, dan wijst de wet de erfgenamen aan en is de afhandeling van de nalatenschap vaak minder makkelijk.

De nalatenschap verdelen

De nalatenschap van een overledene is vaak veelomvattend, wat het moeilijk maakt om de exacte waarde ervan te bepalen en eerlijk te verdelen. Bovendien hebben veel spullen, naast de financiële waarde ervan, vooral ook een emotionele waarde. Deze emotionele waarde is meestal vele malen hoger dan de daadwerkelijke economische waarde. Het zijn spullen die de nabestaanden hevig aan hun dierbare doen denken en waar mooie herinneringen aan kleven. Deze categorie is dan ook vaak één van de lastigste om goed te verdelen, omdat niet alleen uzelf maar ook de andere erfgenamen deze spullen graag willen hebben. U wilt bijvoorbeeld misschien graag het horloge van uw vader hebben, maar uw broer wil dat ook. U kunt dan afspreken erom te loten, maar wanneer door emoties de gemoederen al hoog opgelopen zijn, staat niet iedereen meer open voor rationele oplossingen.

Familieverhoudingen

Niet alleen spullen met een grote emotionele waarde kunnen bij de verdeling van de erfenis voor problemen zorgen. Wat dacht u immers van waardevolle spullen? Stel dat uw zus alles dat enige waarde heeft voor zichzelf probeert op te eisen, zoals een luxe geluidsinstallatie, een antieke kast of dure sierraden. U denkt wellicht dat dat in uw familie niet zal gebeuren, maar na het overlijden van een ouder kan er plots oud zeer naar boven komen waar u misschien het bestaan niet eens van wist. Een broer die altijd het gevoel heeft gehad dat hij op de laatste plaats kwam bij zijn ouders, kan de erfenis aangrijpen als gelegenheid om de rekening als het ware te vereffenen. De familieverhoudingen kunnen daardoor plots op hun kop komen te staan, met alle gevolgen van dien. Wanneer één of meerdere erfgenamen oud zeer proberen te beslechten bij het verdelen van de erfenis, ontstaan er vaak grote conflicten. Niet zelden is daarbij mediation nodig om de zaak tot een goed einde te brengen.

De executeur

Een belangrijke rol in de verdeling van de erfenis wordt gespeeld door de executeur. De executeur is degene die verantwoordelijk is voor het beheren en afwikkelen van de nalatenschap. Vaak wordt de rol op zich genomen door één van de erfgenamen. Het kan ook testamentair zijn bepaald wie de executeur is. De executeur moet ervoor zorgen dat de erfenis zo goed mogelijk wordt afgehandeld. Hij is echter niet bevoegd om alle beslissingen alleen te maken. Bij de verkoop van een huis moeten bijvoorbeeld alle erfgenamen toestemming geven. Het is belangrijk dat de executeur betrouwbaar is en openheid van zaken geeft aan de erfgenamen. Als dit niet gebeurt en de erfgenamen hebben goede redenen om aan te nemen dat de executeur zijn taken niet goed uitvoert, dan kan bij de rechter een verzoek worden ingediend om deze te ontslaan en een nieuwe executeur aan te wijzen. Een goede executeur is van groot belang voor een soepele afhandeling van een erfenis. Wanneer de executeur echter zijn taken verwaarloost, kan dit tot grote conflicten leiden.

Erfbelasting en taxatie

Wanneer u een erfenis krijgt, dan krijgt u ook te maken met de belastingdienst. Over een erfenis moet namelijk belasting worden betaald, de zogenaamde erfbelasting. Het kan lastig zijn om de hoogte van de erfbelasting goed in te schatten. De waarde van een woning kan misschien redelijk nauwkeurig worden beoordeeld, maar een erfenis omvat natuurlijk veel meer dan alleen het huis. Ook de waarde van alle andere bezittingen telt mee voor de erfbelasting. Dat wil zeggen de waarde van spaartegoeden, maar ook van alle spullen die de overledene aan u heeft nagelaten, zoals meubelen of een auto. En dat kan heel wat zijn. Maar hoe bepaalt u de waarde daarvan? Om een goed overzicht te krijgen van de financiële waarde van alle bezittingen die u zijn nagelaten, kunt u de inboedel laten taxeren. Een taxateur komt dan naar het huis van de overledene en voorziet alle spullen van een marktconforme waarde. Dat is niet alleen handig voor het berekenen van de erfbelasting, maar het geeft ook een overzicht op basis waarvan u een eerlijke verdeling naar waarde kunt maken. Dit kan het verdelen van de spullen tussen de erfgenamen versoepelen.

Een conflict over de erfenis

Bij het verdelen van een erfenis komt dus heel wat kijken. Terwijl u in een emotioneel zwaarbeladen periode zit, moet u rationele beslissingen maken en het eens worden over allerlei zaken met de andere erfgenamen. En hoewel er misschien heel veel spullen zijn die niemand wil hebben, zijn juist de dingen die voor u zeer dierbaar zijn ook belangrijk voor uw broer of zus. En dus wilt u allebei dat ene schilderij of die luie stoel. Meestal niet eens vanwege de financiële waarde, maar vanwege de emotionele lading die eraan vast zit. Dat leidt nogal eens tot conflicten. Onderzoek heeft zelfs laten zien dat één op de drie erfenissen niet zonder ruzie kan worden afgehandeld. Juist in een periode waarin u eigenlijk helemaal niet op conflicten zit te wachten, is de kans dus groot dat er toch onenigheid ontstaat. Soms vallen families dan ook helemaal uit elkaar als de erfenis eenmaal is afgerond, waardoor u achterblijft met gevoelens van ontevredenheid, boosheid of verdriet. Het is dan ook van belang om te proberen dit te voorkomen. Een advocaat of mediator kan u hierbij helpen.

 

Mediation of de rechter

Wanneer u eenmaal in een conflict bent beland over het verdelen van de erfenis, dan kan het moeilijk zijn om hier samen met de andere erfgenamen nog uit te komen. Mediation kan dan uitkomst bieden. Mediation is een proces waarbij alle erfgenamen met elkaar tot een oplossing proberen te komen, onder begeleiding van een onafhankelijke tussenpersoon. Deze mediator heeft als doel om het gesprek tussen de erfgenamen weer op gang te krijgen en het vinden van een oplossing te bevorderen. Hiervoor is het nodig dat de erfgenamen bereid zijn met elkaar te praten en naar elkaar te luisteren. Vaak is mediation succesvol en kan er een goede oplossing worden gevonden waarmee alle betrokkenen tevreden zijn. Mocht mediation onverhoopt niet voldoende blijken te zijn, dan kunt u als laatste middel nog de gang naar de rechter maken. Wanneer de erfgenamen niet zelf tot een verdeling kunnen komen, kan de rechter deze maken. Ook wanneer erfgenamen de executeur willen ontslaan, moet dit via de rechter gebeuren. Dit soort juridische zaken zijn vaak complex en het is dan ook sterk aan te raden om hier deskundige hulp bij in te schakelen.

Meer informatie

Als u te maken heeft met een conflict over de erfenis en u bent op zoek naar een advocaat of mediator die u hierin kan bijstaan, dan staan wij graag voor u klaar. Wij zijn gespecialiseerd in erfrecht en familiebetrekkingen, en hebben veel ervaring met dit soort zaken. Graag kijken wij in een oriënterend gesprek wat wij voor u kunnen betekenen. Wilt u meer informatie over onze dienstverlening? Neem dan vrijblijvend contact met ons op. Wij helpen u graag op weg naar een goede afwikkeling van uw erfenis.